Cumhurbaşkanı Erdoğan ‘erken emeklilik’ tartışmasına son noktayı koydu

Partisinin grup toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, emeklilikte yaşa takılanlar konusunda son dakika açıklamalarında bulundu: “38 yaşında emekli olan biri 40 sene devletten maaş alacak. Dünyanın hiçbir yerinde böyle bir uygulama yok.”

Erken emekliliği sosyal güvenlik sistemimizde tasvip etmiyoruz ama siyasette bu yol her zaman için açıktır. Ülkemizdeki sosyal güvenlik mevzuatına göre emekli olabilmek için 3 ayrı hususa bakılması gerekiyor. Son günlerde ’emeklilikte yaşa takılanlar’ başlığı altında bu uygulama var. Bu başlık altında bir dernek var.

Bu derneğin başındaki kişinin durumu bile sosyal güvenliğin nasıl bir felakete itilmeye çalışıldığının kanıtı. 1992’de sisteme kayıt olmuş. Bu hanımefendi eski sistemde 38 yaşında emekli olacaktı. Bu hanımefendi 2022’de 48 yaşında emekli aylığı almaya başlayacak. Sadece emekli maaşı için bu yaşı beklemesi gerekiyor.

DÜNYANIN HİÇBİR YERİNDE YOK

Dünyanın hiçbir yerinde 38 yaşında emeklilik diye bir uygulama yoktur. 20 yıl çalışıp, 38 yaşında emekli olacak bir kişi 40 yıl çalışmadan maaş ve sağlık sigortası hizmeti alacak demektir. Buna hiçbir ülke dayanamaz. Ortalama insan ömrünün 60 yaşı bulmadığı dönemde 40 yaşında emekli olmanın belki izahı vardı. Ama bugün ülkemizde 78 yaş ortalama ömrü. Bugün ortalama emeklilik yaşı 52’dir. Bu AB’de 65’tir. Türkiye yeni yeni 65 yaş sınırına çıkmaya çalışıyor. Bir emekli tüm çalışma hayatı boyunca ödediği primi 6 yılda emekli maaşı olarak geri almaktadır.

MALİYETİ 750 MİLYAR LİRAYI BULUYOR

Sosyal Güvenlik Kurumu’nun hesabına göre, emeklilikte yaşa takılan denilen gruba 6,2 milyon kişi giriyor. Bunun yıllık maliyeti 26 milyar liradır. Toplamda bu rakam 750 milyar lirayı buluyor. Biz böyle bir yükü milletimizin sırtına bindirmek gibi bir hakkımız var mı, milletimize soruyorum.

Bir tarafta stokçular fırsatçılar türedi, diğer tarafta bunlar türedi. Ne olacak, emekli olacak diğer taraftan başka işte çalışmaya devam edecek. Batı dünyası 65 yaşın altına eyvallah etmiyor, ülkeye maliyetleri çok fazla da onun için. Şimdi İskandinav ülkeleri bile bedelini ödeyemeyince emeklilik yaşını yukarı tırmandırmaya başladılar.

SİYASİ RANTA DÖNÜŞTÜRÜLMEMELİ

Emeklilerimiz konusunda en büyük hizmetleri biz getirdik. Bir kesimi memnun etmek adına ülkenin tüm dengelerini bozmaya razı olamayız. Siyasi ranta dönüştürülmemelidir. Emeklilikte yaşa takılanlar diyerek kampanya yapanların önemli bir bölümü resmi veya gayri resmi olarak çalışmayı sürdüreceklerdir. Hakikat bu iken sosyal güvenlik sistemimizi bir bataklığın içerisine neden sürükleyelim? Meclis’te bunu gündeme getirenler yeniden durum değerlendirmesi yapsın.

Milliyet

Vergi İndiriminden Nasıl Emekli Olurum Şartları Nedir

Uzman SGK ekibi olarak bu yazımızda gerek sosyal medya üzerinden gerekse birebir görüşmelerde sürekli sorulan bir konu olan Vergi indiriminden nasıl emekli olunur ve şartlarıyla ilgili yazmaya çalışacağız. Burada mevzuatsal yönü bir kenara bırakarak takipçilere şunu söylemek istiyoruz. Vergi İndiriminden emeklilik maluliyet aylığı olmayıp, özel şartlar nedeniyle Sigortalının erken emekli olmasını sağlayan bir uygulama ve haktır. Yani “ben Vergi İndiriminden emekli oldum ama tekrar çalışırsam maaşım kesilir mi” gibi bir düşünce aklınızda olmasın. Vergi İndiriminden emekli olanlar Kısa Vade Sigorta primi ödeyerek çalışabilir.

Sosyal Sigorta ve Genel Sağlık Sigortası Kanununda daha önce olduğu gibi sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlananların aylığa hak kazanma koşulları değişmemiştir

Buna göre;
– 6/8/2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte en az 12 yıl ve daha fazla sigortalılık süresi olanlara 15 yıl 3600 gün,
– 6/8/2003 tarihinden sonra ilk defa sigortalı olanlardan sakatlık derecesi;
Birinci derecede sakatlığı (% 80 – % 100 arasında) olanlara en az 15 yıl sigortalılık süresi ve en az 3600 gün,
İkinci derecede sakatlığı (% 60 – % 79 arasında) olanlara en az 18 yıl sigortalılık süresi ve en az 4000 gün,
Üçüncü derecede sakatlığı (% 40 – % 59 arasında) olanlara en az 20 yıl sigortalılık süresi ve en az 4400 gün,
şartlarıyla yaşlılık aylığı bağlanacaktır.

Ayrıca; 
6/8/2003 tarihinden önce sigortalı olup bu tarihte 12 yıldan daha az sigortalılık süresi bulunanlar ise kademeli geçiş sürecindeki şartları yerine getirmeleri halinde yine özel şartlardan faydalanacak ve  yaşlılık aylığına hak kazanacaklardır.

Alttaki fotoğrafta Vergi İndiriminden emekli olabilecekler için Sigorta ilk girişlerine göre emeklilik şartları çizelgesi eklenmiştir. Çizelgeye bakarak ne zaman emekli olacağınızı sizde az çok tahmin edebilirsiniz. Burada şuna da dikkat etmek gerekiyor. Bir Sigortalının Vergi İndiriminden emekli olabilmesi için dikkat ederseniz üç  ayrı şart var, bunlar; vergi indirimi sakatlık derecesi, Sigortalılık Süresi ve Gün sayısı, burada Sigortalılık süresinin tespitinde 06.08.1991 tarihi öncesi ilk işe girişleri olanlar için etkili olmasa da sonra ki yıllarda işe girenlerin 18 yaşını bitirdikleri tarih Sigortalılık Süresinin başlangıcı olarak değerlendirilir.

Örnek vermek gerekirse; 01.09.1985 doğumlu 3.derece vergi indiriminden yararlanan bir Sigortalının ilk girişi 01.05.2001, Sigorta prim gün sayısı ise  5220 olsun.  Bu Sigortalının 18 yaşını bitirme tarihi 01.09.2003 olması nedeniyle Sigortalılık süresi bu tarih itibariyle başlar, ancak bu tarih öncesi prim gün sayısı ve kazançları emeklilik hesabında değerlendirilir.

3600 Gün Dolduranlar Nasıl Emekli Olur

Uzman SGK ekibi olarak her zaman karıştırılan ve Sigortalıların yanlış anlamasına sebep olan 3600 günden emeklilik şartlarına değinmeye çalışacağız. Öncelikle şunu belirtelim ki bir Sigortalı 3600 günden ancak SSK’lı ise yararlanabilir ve bu kişinin de bu şarttan yararlanabilmesi için öncelikle ilk işe giriş tarihinin 08.09.1999 tarihi öncesi olması gerekmektedir. Burada 3600 günden emekli olabileceklerin gün+yıl+yaş şartlarını tamamlanma tarihi baz alınarak hangisi en son tamamlanmışsa emeklilik yaşı da ona göre tespit edilmektedir. Tabi burada borçlanma ile şartların daha önceye alınması gibi bir durum olabilir ama borçlanma yapmadan önce borçlanmanın şartları değiştirip değiştirmeyeceği konusunda Kurumdan bu yönde bilgi almanızı tavsiye ederiz.

4759 sayılı Kanunla 23/5/2002 tarihinden geçerli olmak üzere 506 sayılı Kanunun geçici 81 inci maddesinde yapılan değişiklikle anılan bendin (a) alt bendinde yer alan 15 yıl + 50/55 yaş + 3600 gün koşuluna göre yaşlılık aylığına hak kazanma koşulları 8/9/1999 tarihinden 23/5/2002 tarihine kaydırılmış ve bu tarihten sonra emekli olacaklar için 15 yıl, 3600 gün ve 50/55 yaş şartlarını yerine getirecekleri tarihe göre kademeli geçiş süreci öngörülmüştür.

23/5/2002 tarihinde öngörülen şartları yerine getiremeyenler, bu şartları aşağıda belirtilen tarih aralıklarından hangi tarih aralığında yerine getiriyorsa o yaşlarda aylığa hak kazanacaklardır.
– 24/5/2002 ile 23/5/2005 tarihleri arasında üç şartı da yerine getirenler kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olmaları,
– 24/5/2005 ile 23/5/2008 tarihleri arasında üç şartı da yerine getirenler kadın ise 54, erkek ise 57 yaşını doldurmuş olmaları,
– 24/5/2008 ile 23/5/2011 tarihleri arasında üç şartı da yerine getirenler kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurmuş olmaları,
– 24/5/2011 tarihinden sonra üç şartı da yerine getiren kadınlar 58, 24/5/2011 ile 23/5/2014 tarihleri arasında yerine getiren erkekler 59 yaşını doldurmuş olmaları,
– 24/5/2014 tarihinden sonra üç şartı da yerine getiren erkekler 60 yaşını doldurmuş olmaları,
halinde yaşlılık aylığına hak kazanacaklardır.

Örnek vermek gerekirse 01.05.1960 doğumlu  bir Sigortalı 01.01.1999 tarihinde Sigortalı olarak işe girmiş olsun ve 3600 gün şartını 01.01.2009 itibariyle doldurmuş olsun. Bu Sigortalının emeklilik şartı; 3600 gününü 01.01.2009 tarihinde, 15 yılı 01.01.2014 tarihinde, 55 yaşını ise 01.05.2015 tarihinde tamamlamış olacak. Bu Sigortalı üç şarttan son olarak 55 yaşını 01.05.2015 tarihinde doldurmuş olması nedeniyle 60 yaşını doldurduktan sonra şartlarının tamamını sağlamış olacak ve emekli olabilecektir.

Askerlik Borçlanması Hakkında Her Şey Bu Yazıda

Uzman SGK ekibi olarak her çalışanın hayali olan emeklilik öncesinde yapılabilecek olan Askerlik Borçlanması hakkında bilgilendirme yazdık. Bütün çalışanlar bir gün emekli olup torunlarına, çocuklarına daha çok zaman ayırmanın planlarını yapar. Emeklilik için kurulan hayalleri öne çekmek isteyen kişiler daha erken emekli olabilmenin yollarını ararlar. Askerlik borçlanması erkek sigortalılar için emekliliği öne çekmenin yöntemi olabilir.

Emeklilik nasıl hesaplanır?

Bir kişinin emekli olabilmesi için üç şartı bir arada yerine getirmesi gerekir. Bu şartlardan ilki sigortalılık süresidir. Sigortalılık süresi ilk kez çalışılmaya başlanan tarihte işlemeye başlar ve kişi çalışmaya devam etse de, etmese de devam eder. Dolayısıyla, ilk kez 1 Ocak 1990’da sigortalı çalışmaya başlayan bir kişi, 1 Ocak 2000 tarihinde 10 yıl sigortalılık süresini tamamlamış olur. Emeklilik için gerekli ikinci şart ise prim ödeme gün sayısıdır. Prim ödeme gün sayısı ise kişinin çalıştığı, adına prim ödenen günleri ifade eder. Kişi çalışmaz veya borçlanma yapmaz ise prim ödeme gün sayısı artmaz. Emeklilikte üçüncü şart ise yaş şartıdır. Kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarihe göre belirlenen bu üç koşulu birlikte sağladığı gün, emeklilik hakkı kazanması söz konusu olur.

Bir günün bile önemi var

Bir kişinin hangi koşullarda emekli olacağı, ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlanılan güne göre belirlenir. Bu nedenle de bir günün bile önemi vardır. Örneğin, 8 Eylül 1999 tarihinde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlayan bir erkek sigortalı 58 yaşında emekli olabilirken, 9 Eylül 1999’da ilk kez sigortalı olan bir erkek sigortalı 60 yaşında emekli olabilir. Bu nedenle, sigorta girişi emeklilik için hayati önemdedir.

Askerlik nasıl borçlanılır?

Erkek sigortalılar, er veya erbaş olarak silah altında geçirdikleri süreleri ve yedek subay okulundaki süreleri borçlanabilirler. Askerlik borçlanması, borçlanılabilecek sürelere ilişkin primlerin SGK’ya ödenmesiyle yapılır. Askerlik borçlanması yapmak isteyen sigortalı, SGK’ya borçlanma dilekçesi ile birlikte başvurur ve yalnızca bu sürelerin primlerini ödeyerek borçlanma yapar. Askerlik borçlanması yapacak kişi borçlanacağı sürelere ilişkin prim tutarlarını kendisi belirler ve kendi cebinden öder. 2017 yılı için askerlik borçlanması yapacak bir kişinin borçlanacağı her bir gün için ödemesi gereken en düşük tutar 18.96 TL’dir Dolayısıyla, 400 gün askerlik borçlanması yapacak bir kişinin 7 bin 584 TL, 540 gün askerlik borçlanması yapacak bir kişinin ise 10 bin 238 TL ödeme yapması gerekir. Bu rakamlar askerlik borçlanmasının minimum düzeyden yapılması halinde geçerlidir. Borçlanma yapmak isteyen sigortalı isterse daha yüksek tutardan borçlanma yapabilir.

Askerlik borçlanması ne fayda sağlar?

Askerlik borçlanması, borçlanan kişinin prim ödeme gün sayısının artmasını sağlar. Dolayısıyla, emekli olmak için gerekli sigortalılık süresi ve yaş şartını sağlayan, ancak çalıştığı günler emekli olmasına yetmeyen bir sigortalı askerlik borçlanmasıyla emekli olmaya hak kazanabilir. Örneğin, emekli olmasına altı ay kalan bir erkek sigortalı, altı ay daha çalışmak yerine altı aylık askerlik süresini borçlanarak hemen emekli olabilir.

Borçlanma her durumda erken emekli etmez

Diğer yandan, ilk kez sigortalı olduğu tarihten sonra askerlik borçlanması olan kişilerde bu borçlanması yalnızca prim ödeme gün sayısını artırır, ancak emeklilik tarihini öne çekmez. Fakat çalışmaya başlamadan önce askere giden bir sigortalı askerlik borçlanması yaparsa, ilk kez sigortalı olduğu tarih borçlanma süresi kadar geriye gider. Örneğin, ilk kez 1 Ocak 2000 tarihinde sigortalı olan ve askerliğini 1999 yılında, yani sigortalı olarak çalışmaya başlamadan önce yapan bir sigortalı, altı aylık askerlik borçlanması yaparak iki yıl daha erken emekli olabilir. Normalde 1 Ocak 2000’deki sigorta girişi nedeniyle 60 yaşında emekli olabilecek olan bu kişi, altı aylık borçlanmayla sigorta girişini altı ay öne çekecek ve 1 Temmuz 1999 sigorta girişi üzerinden 58 yaşında emekli olma hakkına kavuşacaktır. Ancak önce sigortalı olarak çalışan daha sonra askere giden bir kişinin yapacağı askerlik borçlanması sigortalılık girişini geriye çekmeyecek, yalnızca prim ödeme gün sayısını artıracaktır.

Borçlanma için prim yatmamış olması gerekir

Askerlik borçlanması yapılabilmesi için askerlik süresince kişi adına sigorta primi yatırılmamış olması gerekir. SSK’lı çalışanlar için işverenlerce askerlik süresince sigorta primi yatırılmaz. Yani, askere giden işçi adına işveren prim ödemesi yapmaz. Bu dönemde prim yatırıldığı tespit edilirse fiili çalışma söz konusu olamayacağı için SGK tarafından askerlik süresince ödenen primler iptal edilir. Dolayısıyla, askere giden çalışanların kendilerini bir işyerinden sigortalı göstermeleri doğru olmayacaktır. Diğer yandan, Bağ-Kurlular için askerlik süresince prim yatırılması mümkündür. Bağ-Kurlu kişilerden işlerinin başında fiilen bulunması gerekmeyenler, askerlik döneminde primlerini ödemeye devam edebilirler. Ancak SSK’lılar için askerlik döneminde prim ödenmesi mümkün değildir, borçlanma yapılması gerekir.

Milliyet

Emeklilikte Son Yedi Yıl Önemli

Emeklilik, çalışanların statülerine göre, yani SSK’lı (4-a), Bağ-Kur’lu (4-b) veya devlet memuru (4-c) olmalarına göre farklılık gösterir. Her bir statü içerisinde bulunanların belirli koşulları yerine getirmesi beklenir. Kadın çalışanla erkek çalışan arasında da emeklilik koşullarının tamamlanması bakımından farklılıklar vardır. Bugünkü yazımızda sigortalı, yani 4-a’lı çalışanlar bakımından emeklilik koşullarını inceleyeceğiz.

Emeklilik için 3 şart

Genel olarak bir veya birden fazla işverene bağlı olarak hizmet sözleşmesiyle çalışanlar için 4-a, yani eski adıyla SSK koşulları geçerlidir. Bu sigortalılar için emeklilikte üç koşulun bir arada yerine getirilmesi şarttır.

Hem emeklilik için gerekli yaşı tamamlayacaksınız, hem prim ödemeniz dolmuş olacak hem de başlangıçta erkek ve kadın için farklı olan sigortalılık süreniz tamamlanacak. İşte bu üç koşul tamamlanınca emekli aylığına hak kazanırsınız.

SSK’lılar için emekli olma şartlarını sigorta başlangıç tarihi belirliyor. Sigortaya giriş tarihinize göre emeklilik yaşınız ve ne kadar prim ödeyeceğiniz ortaya çıkıyor.

Sigortalıların emeklilik koşullarında zaman içerisinde yapılan yasal değişiklikler ise farklı emeklilik tarihlerinin ortaya çıkmasına neden oluyor.

8 Eylül 1999 ve 30 Nisan 2008 kritik tarihler

1999 yılında emeklilik şartları yeniden düzenlendi ve ilk kez 8 Eylül 1999’dan sonra sigortalı olanlar için emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak belirlendi. Daha sonra sosyal güvenlik reformu kapsamında yeniden bir düzenleme yapıldı ve bu sefer 30 Nisan 2008’den sonra ilk kez sigortalı olanlar için, kademeli bir geçiş ile emeklilik yaşı 2036 yılından sonra her yıl bir yaş artırılarak erkeklerde 2044 ve sonrasında kadınlarda ise 2048 ve sonrasında 65’e çıkarıldı. Bunun yanında, emeklilik için gerekli prim ödeme gün sayısı da artırıldı. Yani, emekli olabilmek için yaş ve prim ödeme gün sayısı şartı zaman içerisinde yükselmiş oldu.

Bu tarihlerden önce ve sonra sigortalılık girişi olanlar için emeklilik koşulları ciddi bir şekilde değiştiriyor. Örneğin, 9 Eylül 1999’da ilk kez sigortalı olan bir kişi emekli olabilmek için kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmak ve 7000 gün prim ödemek zorunda. Buna karşılık, 7 Eylül 1999’da ilk kez sigortalı olan kişi, kadın ise 56, erkek ise 58 yaşını doldurduğunda ve 5975 gün prim ödediğinde emekli olabiliyor. Bu nedenle de sosyal güvenlikte bir günün bile çok önemi vardır. Bazı durumlarda bir gün erken sigortalılık 2 yıl erken emeklilik anlamına gelebilir.

18 yaş öncesi sigortalı olmak avantajlı mı?

Sigortaya başlangıç yaşı tüm sigortalılar bakımından önemlidir. 18 yaş öncesi çalışmaların emekliliği nasıl etkilediği hep tartışılmıştır. Konu çalışanlar bakımından iyi bilinmediği için emeklilik tarihi hesaplamalarında yanlışlıklar yapılmaktadır. Bu bakımdan, 1 Nisan 1981 tarihi önemlidir. Bu tarihten itibaren, 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul ediliyor. Ancak bu tarihten önceki süreler için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına dâhil ediliyor. Daha açık bir anlatımla, sadece 18 yaşından önce ödenen primler işinize yarıyor ve bunlar toplam prim gününüze ekleniyor. Sigortalılık süreniz ise her halükarda 18 yaşında başlıyor. Ancak emeklilikte kademeli geçiş sonrası yaş şartı yükseldiği için sigortalılık süresinin 18 yaşından sonra başlaması problem olmaktan çıktı. Yalnızca malullük ve ölüm aylığında bu sorun yaşanabiliyor.

Emeklilikte son 7 yıla özellikle dikkat edin

Emeklilikte, aylığı bağlayıp ödeyecek kurumun belirlenmesinde, sigortalıların emeklilik tarihinden geriye doğru prim veya kesenek ödenerek geçen son 7 yıllık fiili hizmet (360 x 7 = 2520 gün) süresi esas alınıyor. Bu kural sadece SSK’lı çalışanları değil, tüm çalışanları ilgilendiriyor.

Sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresi içerisinde en fazla hangi statüde hizmeti varsa, yani sigortalının son 7 yıllık fiili hizmet süresinin yarısından bir gün fazlası olan 1261 prim ödeme günü hangi statüde geçmişse, o statü şartlarıyla emekli olunuyor. Son 7 yıl hizmet süresi eşitse en son tabi olunan statüye göre emeklilik aylığı bağlanıyor. Örneğin, sigortalının hem SSK, hem Bağ-Kur prim ödemesi varsa, son 7 yıllık fiili prim ödeme süresi içinde en fazla SSK statüsünden prim ödemişse SSK’dan, en fazla Bağ-Kur statüsünden prim ödemesi varsa Bağ-Kur’dan emekli aylığı bağlanıyor. Primler eşitse son sigortalılığı hangi statüde ise o statüden emekli aylığı bağlanıyor. Son 7 yıl, sigortalılık süresi veya yaş şartının yerine getirildiği tarihten geriye doğru 7 yıl değil, son prim ödeme tarihinden geriye doğru prim ödenen 7 yıllık süreyi ifade ediyor.

Diğer deyişle, toplam prim gün sayısının son 2520 günü. Bu konu çalışanlarca bilinmediği için, emeklilik döneminde kötü sürprizlerle karşılaşanlar olabiliyor.

1 Ekim 2008 sonrası farklı

Hemen ifade etmekte fayda var, 1 Ekim 2008 tarihinden sonra, yani yeni sosyal güvenlik uygulamalarının başladığı tarihten sonra bu kuralda değişiklik oldu. Buna göre, 1 Ekim 2008 sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için son yedi yıl sigorta primleri değil, çalışma hayatının tümünde ödenen sigorta primlerine bakılarak en fazla hangi statüye göre prim ödenmiş ise o statüye göre emeklilik şartları belirleniyor.

Cem Kılıç/Milliyet